Word lid!

Gebit

Een gezonde mond zorgt dat er geen pijnklachten ontstaan, er goed gekauwd kan worden (hoewel dit niet altijd gebeurt). Ook ziet het gebit er mooier uit en ruikt het frisser. Daarom is een gezond gebit en gezond tandvlees juist bij kinderen met ernstige meervoudige beperkingen heel belangrijk. Op deze pagina bespreken we de gebits- en tandvleesproblemen, mondverzorging, de invloed van voeding op het gebit, pijn en de rol van de tandarts en de mondhygiëniste.

Gebits- en tandvleesproblemen
Kinderen met ernstige meervoudige beperkingen hebben meer kans op gebits-/tandvleesproblemen. Dit komt onder meer door:

  • Slikproblemen, waardoor zacht of gemalen voedsel moet worden aangeboden;
  • Problemen met de mondverzorging;
  • Gebitsbeschadigingen door bijvoorbeeld vallen en door epileptische aanvallen;
  • Gebitsbeschadigingen door bepaalde mondgewoonten, zoals tandenknarsen, rumineren (het ophalen van voedsel) en zelfverwondend gedrag;
  • Bepaalde syndromen;
  • Medicijngebruik. Bijvoorbeeld sommige anti-epileptica veroorzaken tandvleesproblemen.


Mondverzorging
Een goede mondverzorging is bij kinderen met MCG lastig, maar lukt met een aantal tips vaak wel. Het gebit van de meeste kinderen is het makkelijkst te poetsen terwijl ze zitten in hun (rol-)stoel of liggen op bed. Kleine kinderen kunnen tijdens het poetsen ook op schoot genomen worden.

Rechtshandige poetsers kunnen het best achter of rechts naast je kind gaan staan of zitten. Met de linkerarm wordt het hoofd van je kind ondersteund.

De linkerduim of een linkervinger houdt de wang of de lip opzij. Voor linkshandige poetsers is dit andersom. Soms is het nodig met twee personen te poetsen, zodat de één bijvoorbeeld kan zorgen dat je kind stilzit en de ander kan poetsen.


Wanneer je kind steeds op de tandenborstel bijt, kan gebruik gemaakt worden van bijthoutjes of rubberen bijtblokjes. Dit is alleen nodig bij het poetsen van de binnenkant van de tanden en kiezen en bij de kauwvlakken. Informeer bij een gespecialiseerde tandarts of mondhygiëniste waar deze verkrijgbaar zijn. Let er bij het gebruik van bijthoutjes op dat deze gemaakt zijn van speciaal gestoomd beukenhout. Dit hout geeft geen scherpe splinters.

Zet de tandenborstel schuin tegen het tandvlees neer en maak korte, horizontale bewegingen. Hanteer een vaste volgorde. De beste volgorde bij kinderen met ernstige meervoudige beperkingen is:

• buitenkant bovenkaak, van tanden naar kiezen
• buitenkant onderkaak, van tanden naar kiezen
• binnenkant bovenkaak, van tanden naar kiezen
• binnenkant onderkaak, van tanden naar kiezen
• kauwvlakken

Denk erom dat het poetsen en schoonmaken van het tandvlees even belangrijk is als schone tanden. Een elektrische tandenborstel kan een uitkomst zijn. Als je kind niet kan wennen aan de sterke trilling of aan het geluid, stap dan liever weer over op een gewone borstel. Een goede kindertandenborstel heeft een kleine borstelkop met zachte haartjes.

Gebruik, zolang je kind tandpasta doorslikt, kindertandpasta, tenzij de tandarts of mondhygiënist anders adviseert. In sommige gevallen zal de tandarts of mondhygiënist behalve tandpasta, een chloorhexidinegel of -spray adviseren. Dit kan bijdragen aan genezing van ontstoken tandvlees. Bij de apotheek zijn 'dentalswabs' verkrijgbaar. Sponsjes op een stokje. Deze kunnen gebruikt worden als er met alleen poetsen toch nog voedselresten in de mond achterblijven.

Naar boven

Invloed van voeding op het gebit
Veel kinderen met ernstige meervoudige beperkingen krijgen, in verband met slik- en kauwproblemen, zacht of vloeibaar voedsel dat daarnaast ook nog zeer suikerrijk is. Dit is vooral slecht voor het gebit, wanneer er gedurende de dag steeds kleine hoeveelheden gegeten of gedronken worden ('zoetmomenten'). Maximaal zeven zoetmomenten per dag kan het gebit ongeveer aan. Bij meer dan zeven is er een grotere kans op gaatjes.

Behalve het beperken van het aantal zoetmomenten, kan ook gezocht worden naar suikervrij of suikerarm eten en drinken. De diëtist en de tandarts of mondhygiënist kunnen hierover advies geven. In ieder geval is het raadzaam na elke keer dat er iets gegeten of gedronken is, wat water te drinken te geven of de tanden te poetsen.

Naar boven


PijnAls je wilt weten of je kind pijn heeft en je hebt het vermoeden dat de oorzaak in het gebit ligt, dan is het handig om een 'dagboekje' bij te houden: Zijn er veranderingen met betrekking tot eten, drinken, tandenpoetsen of slapen? Is het gedrag veranderd? Wordt dit alles beter wanneer er pijnstillers gegeven worden? Bij twijfel kan de tandarts misschien uitkomst bieden. Neem dan het dagboekje in ieder geval mee.

Naar boven


Rol van de tandarts en de mondhygiënist
Veel mensen hebben angst voor de tandheelkundige behandeling. Dit geldt ook (of waarschijnlijk nog meer) voor kinderen met een meervoudige beperking. Een goede tandarts of mondhygiënist weet wat hij/zij kan doen om deze angst te verminderen. Behalve deze angst, kunnen er nog andere redenen zijn waardoor deze kinderen vaak meer moeite hebben om mee te werken aan een tandheelkundige behandeling.

Voor het behandelen van kinderen met meervoudige beperkingen, zijn specifieke kennis en vaardigheden nodig. Verder zijn in veel gevallen ook extra hulpmiddelen en faciliteiten (zoals lachgas, narcose) noodzakelijk. Gelukkig zijn er in Nederland steeds meer mogelijkheden om uw kind in gespecialiseerde centra te laten behandelen. Dit zijn meestal centra voor bijzondere tandheelkunde of tandheelkundige praktijken in instellingen voor mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking. Adressen en telefoonnummers zijn te vinden op www.cobijt.nl.


Er bestaat voor tandartsen een driejarige opleiding tot tandarts-gehandicaptenzorg. Deze opleiding zal ongetwijfeld bijdragen aan een goede behandeling van mensen met een beperking.

©Dyonne Broers, Tandarts-gehandicaptenzorg, Stichting voor Bijzondere Tandheelkunde, Amsterdam


Naar boven