Word lid!

Obstipatie

Obstipatie of constipatie zijn medische termen voor verstopping. Bij volwassenen en kinderen betekent dit dat de ontlastingsfrequentie vaak te laag is, dat de ontlasting meestal hard is en dat je daar ook last van ondervindt.

Obstipatie komt bij kinderen veel voor. Naar schatting hebben 50.000 kinderen in Nederland er last van. Maar meer dan 75 procent van de meervoudig gehandicapte kinderen heeft problemen met de ontlasting: obstipatie of incontinentie voor ontlasting. Obstipatie is vaak de oorzaak van acute of chronische buikpijn. De behandeling van obstipatie is meestal langdurig en een leven lang.

Op deze pagina bespreken we met betrekking tot kinderen met een meervoudige handicap de werking van de darm, de ontlastingsfrequentie en symptomen en diagnostiek en behandeling.


Hoe werkt de darm?Gedurende het grootste gedeelte van de dag is de endeldarm leeg, wordt de anus afgesloten door de kringspieren en is er geen aandranggevoel. Wanneer ontlasting in de endeldarm terecht komt, ten gevolge van dikkedarmactiviteit, leidt dit tot uitzetting van de endeldarm en krijg je aandrang.

Wanneer je aandrang krijgt, en er is geen behoefte om naar het toilet te gaan, dan wordt de kringspier actief aangespannen. Op het moment dat de behoefte er is om wel naar het toilet te gaan, zal door het innemen van de zittende of hurkende houding de hoek tussen de endeldarm en de anus vergroten en de bekkenbodem ontspannen. De ontlasting wordt naar buiten gedreven door persen.


Bij meervoudig gehandicapte kinderen is de normale darm- en kringspierfunctie vaak afwijkend. Hierdoor ontstaat het onvrijwillig verliezen van ontlasting en/of obstipatie. Weinig lichaamsbeweging, veel liggen en zitten, een tekort aan vezelrijke voeding en minder drinken, dragen bij aan het ontwikkelen van obstipatie.

 

Naar boven

Ontlastingsfrequentie en symptomenDe ontlastingsfrequentie verschilt van mens tot mens. Enkele internationale onderzoeken hebben laten zien dat de frequentie bij zuigelingen varieert van 1 tot 9 maal per dag. Daarna neemt de frequentie langzaam af. Bij kinderen ouder dan 3 jaar varieert de frequentie van 3 maal per week tot 3 maal per dag.

De meest voorkomende klachten bij obstipatie bij kinderen zijn de combinatie van een lage ontlastingsfrequentie en het onvrijwillig verliezen van ontlasting in het ondergoed. Encopresis of 'vieze broeken' kan enkele malen per dag voor komen, bij ernstige verstopping zelfs 's nachts.


Kinderen die 's nachts ontlasting verliezen, hebben in 90 procent van de gevallen een enorme hoeveelheid ontlasting in het laatste deel van de darm (fecale impactie). Dit is goed met inwendig onderzoek te voelen. Bij encopresis of overloopdiarree is er een grote compacte massa van harde ontlasting waar vloeibare ontlasting langs gaat lekken.

Naar boven

Diagnostiek en behandelingEen goede anamnese (beschrijving van de voorgeschiedenis van een ziekte of aandoening) en een volledig lichamelijk onderzoek, waaronder inwendig onderzoek, zijn nodig om de diagnose obstipatie te stellen. Een buikoverzichtsfoto of echografie geven nauwelijks meer waardevolle informatie en dienen achterwege gelaten te worden.

De behandeling van obstipatie is vaak langdurig en bij meervoudig gehandicapte kinderen vaak levenslang. Een goede uitleg van het probleem neemt vaak al zeer veel problemen en onduidelijkheden weg. Vervolgens is het van zeer groot belang dat zo snel mogelijk gestart wordt met orale (via de mond) en/of rectale (via de darm) laxantia.

Laxerende geneesmiddelen zijn niet gevaarlijk en kunnen zonder problemen zeer lang ingenomen worden. De darm wordt er niet lui van! Bij oudere kinderen zijn goede resultaten beschreven van colon (dikke darm) spoelen.

©M.A. Benninga, kindermaag-darmarts, AMC Amsterdam

Naar boven